Het wiegendoodsyndroom (wiegendood of SIDS in het Engels) treft een groot aantal baby’s tijdens het eerste levensjaar, met een veel hogere incidentie tussen de eerste en de vierde levensmaand. De redenen die dit syndroom veroorzaken, zijn nog niet volledig met zekerheid vastgesteld, maar er zijn wel studies en onderzoeken naar dit onderwerp uitgevoerd die enkele conclusies mogelijk maken. Lees verder om te ontdekken hoe je wiegendood bij pasgeboren baby’s kunt helpen voorkomen.
8 aanbevelingen om wiegendood te voorkomen
Hoewel er geen gegarandeerde manier is om wiegendood te voorkomen, kan het risico aanzienlijk worden verminderd. Dit zijn enkele aanbevelingen van kinderartsen en andere medisch specialisten om wiegendood te helpen voorkomen.
1. Leg de baby altijd op de rug te slapen
Dit is een van de belangrijkste maatregelen: de baby moet altijd op de rug slapen, vooral tijdens de eerste levensmaanden. Nooit op de buik en bij voorkeur ook niet op de zij. Sinds deze maatregel in 1994 op grote schaal werd ingevoerd, is het aantal sterfgevallen onder baby’s met bijna 50% afgenomen.
Wanneer een baby op de buik slaapt, is de kans groter dat hij even stopt met ademen of de lucht inademt die hij zojuist heeft uitgeademd en die minder zuurstof bevat. Het is ook niet aan te raden om de baby op de zij te leggen, omdat hij gemakkelijk op de buik kan rollen. Na de eerste 5 of 6 maanden kan de baby zelfstandig draaien en wordt het moeilijker om hem in zijligging te houden, maar het risico op verstikking door wiegendood begint vanaf die leeftijd ook aanzienlijk af te nemen.
Omdat wordt aanbevolen om de baby op de rug te laten slapen, werd een evenredige toename van gevallen van plagiocefalie of het afgeplatte-hoofdsyndroom vastgesteld, terwijl het aantal gevallen van wiegendood afnam. Daarom is het belangrijk om de positie van het hoofdje van de baby regelmatig te veranderen en hem ook op de buik te leggen wanneer hij niet slaapt, hem te dragen en te voorkomen dat zijn hoofdje te lang tegen harde oppervlakken wordt gedrukt.
2. Leg geen knuffels of andere voorwerpen in het wiegje
Het vermijden van knuffels, kussens, hoofdkussens en andere zachte voorwerpen in het wiegje is een cruciale maatregel om wiegendood te helpen voorkomen. Deze voorwerpen kunnen de luchtwegen van de baby blokkeren of een omgeving creëren waarin oververhitting kan ontstaan, twee factoren die het risico op wiegendood verhogen. Een leeg wiegje zorgt voor een veilige ruimte zonder gevaren.
3. Kies de matras zorgvuldig
De keuze voor een matras met de juiste stevigheid is cruciaal om wiegendood te helpen voorkomen. Zowel de matras als het beddengoed dat deze bedekt, moeten ademend zijn en geen warmte vasthouden. Verschillende studies hebben zachte of kunststof materialen en oppervlakken in verband gebracht met een verhoogd risico op wiegendood.
Daarom is het belangrijk om de matras waarop de baby gaat slapen goed te controleren. Vaak worden wiegjes gekozen vanwege hun ontwerp en uitstraling en blijft de meegeleverde standaardmatras in gebruik. Deze standaardmatras is meestal gemaakt van schuim van lage kwaliteit en bedekt met slecht ademend plastic. Deze matras vervangen door een veiliger exemplaar is essentieel om wiegendood te helpen voorkomen.
4. Te veel kleding of beddengoed
Een andere aanbeveling is om de baby niet te warm aan te kleden. Baby’s hebben een onvolgroeid systeem voor het regelen van hun lichaamstemperatuur, waardoor ze gevoeliger zijn voor temperatuurveranderingen. Wanneer een baby te warm is aangekleed, kan zijn lichaam snel oververhit raken, wat het risico op wiegendood verhoogt.
Daarnaast kunnen te veel dekens of kleding de luchtwegen van de baby blokkeren, waardoor hij moeilijker kan ademen en het risico op verstikking toeneemt. Kleed de baby daarom passend bij de kamertemperatuur en vermijd dikke dekens of te veel kleding tijdens het slapen.
5. Slaap niet in hetzelfde bed als de ouders
Wanneer ouders en baby hetzelfde bed delen, neemt het risico op verstikking en oververhitting toe. Volwassenen kunnen onbedoeld op de baby rollen, hem met zware dekens bedekken of een te warme omgeving creëren, waardoor de luchtwegen van de baby geblokkeerd kunnen raken of zijn lichaamstemperatuur gevaarlijk kan stijgen.
Daarnaast zijn matrassen en kussens voor volwassenenbedden niet ontworpen met de veiligheid van baby’s in gedachten. Daarom is het cruciaal dat baby’s in hun eigen wieg slapen, op een stevige ondergrond en zonder losse voorwerpen, in dezelfde kamer als de ouders, maar in een apart bedje.
6. Geen tabak en alcohol
Blootstelling aan tabak en alcohol vóór de geboorte heeft een negatieve invloed op de ontwikkeling van het ademhalingsstelsel en het centrale zenuwstelsel van de baby, waardoor het risico op wiegendood toeneemt. Tabaksrook, zowel tijdens de zwangerschap als na de geboorte, kan ademhalingsproblemen veroorzaken en het vermogen van de baby aantasten om tijdens de slaap gemakkelijk wakker te worden, een belangrijke factor bij het voorkomen van wiegendood.
7. Borstvoeding indien mogelijk
Borstvoeding kan het risico op wiegendood verlagen door verschillende beschermende factoren in moedermelk. Moedermelk bevat antistoffen en essentiële voedingsstoffen die het immuunsysteem van de baby versterken en helpen infecties te bestrijden die het risico op wiegendood kunnen verhogen. Bovendien bevordert borstvoeding een betere regulatie van de ademhaling en slaap bij baby’s.
Uit een studie die in 2011 in het tijdschrift "Pediatrics" werd gepubliceerd, bleek dat baby’s die gedurende ten minste twee maanden uitsluitend borstvoeding kregen een aanzienlijk lager risico op wiegendood hadden dan baby’s die geen borstvoeding kregen. Deze bescherming is nog groter wanneer de borstvoeding langer dan zes maanden wordt voortgezet.
8. Gebruik van een fopspeen
Verschillende studies hebben aangetoond dat het gebruik van een fopspeen tijdens het slapen samenhangt met een aanzienlijke vermindering van het risico op wiegendood. Een fopspeen kan helpen de luchtwegen van de baby open te houden en een betere controle van de spierspanning in de mond en keel te bevorderen, waardoor de kans op obstructieve apneus tijdens de slaap afneemt. Bovendien kan het gebruik van een fopspeen invloed hebben op het wakker worden van de baby, waardoor hij waarschijnlijker wakker wordt bij een belemmerde ademhaling.
Uit een systematische review die in 2005 in het tijdschrift "Archives of Disease in Childhood" werd gepubliceerd, bleek dat baby’s die een fopspeen gebruikten 90% minder risico op wiegendood hadden dan baby’s die er geen gebruikten. Ook de American Academy of Pediatrics (AAP) ondersteunt deze aanbeveling en adviseert om de baby bij het naar bed gaan en tijdens dutjes een fopspeen aan te bieden, altijd op een veilige manier en zonder hulpmiddelen te gebruiken waarmee de fopspeen aan de kleding of het bedje van de baby wordt vastgemaakt.
