De vorm van het hoofd van een baby bij de geboorte is een veelvoorkomende zorg voor ouders en zorgprofessionals. In sommige gevallen kunnen pasgeborenen schedelafwijkingen ontwikkelen. Daarom is het essentieel om de verschillende vormen die deze kunnen aannemen en de mogelijke oorzaken ervan te begrijpen.

3 soorten schedelafwijkingen bij baby’s

Drie van de meest voorkomende schedelafwijkingen bij pasgeborenen zijn plagiocefalie, brachycefalie en dolichocefalie of scafocefalie.

• Plagiocefalie is een afwijking die wordt gekenmerkt door een asymmetrische afplatting van een deel van het hoofd van de baby. Vanuit achteraanzicht gaat het om een zijdelingse afplatting: het achterhoofdsbeen wordt aan één kant afgeplat. Dit wordt vaak in verband gebracht met aangeboren torticollis. Het ontstaat meestal wanneer de baby te lang in dezelfde houding ligt, bijvoorbeeld altijd op dezelfde zij. Plagiocefalie kan ook verband houden met de houding waarin de baby tijd doorbrengt in het wiegje of de kinderwagen.

• Positionele brachycefalie is een schedelafwijking waarbij het hele achterhoofd van de baby afgeplat is, waardoor het hoofd breder is dan normaal. Deze afwijking houdt vaak verband met de slaaphouding van de baby, vooral wanneer de baby lange tijd op de rug slaapt.

De campagne «Back to Sleep», die door zorgprofessionals werd opgezet om baby’s altijd op de rug te laten slapen en zo het risico op wiegendood (SIDS) te verkleinen, is hierin succesvol geweest, maar heeft geleid tot een toename van het aantal gevallen van brachycefalie en plagiocefalie. Om deze afwijkingen te voorkomen, moeten we als ouders de tijd die de baby op de rug doorbrengt afwisselen met momenten onder toezicht op de buik, zodat de nekspieren worden versterkt.

• Tot slot is dolichocefalie of scafocefalie een schedelafwijking waarbij het hoofd smal en hoog is door afplatting van het temporopariëtale gebied (de zijkant), met een toename van de voor-achterwaartse diameter. Het hoofd van de baby wordt hierdoor langer en smaller dan normaal. Hoewel dolichocefalie meestal door genetische factoren wordt veroorzaakt, kan deze afwijking ook ontstaan wanneer de baby voortdurend in dezelfde houding slaapt. Aanhoudende druk op een specifiek deel van de schedel kan de vorm ervan beïnvloeden.

Preventie en behandeling zijn essentieel

Het is belangrijk om te benadrukken dat deze schedelafwijkingen behandelbaar zijn en in veel gevallen kunnen worden voorkomen met enkele eenvoudige maatregelen. Als ouders kunnen we veranderingen aanbrengen in de dagelijkse routine van onze baby om aanhoudende druk op een specifiek deel van het hoofd te voorkomen, de baby regelmatig te dragen, tummy time aan te bieden en te voorkomen dat de baby zo veel mogelijk tijd in de kinderwagen of wip doorbrengt. Het is essentieel om de houding van de baby tijdens het slapen en spelen af te wisselen, zodat de schedel zich evenwichtig kan ontwikkelen.

Deze afwijkingen zijn gemakkelijk vast te stellen, omdat het hoofd van de baby niet symmetrisch is. Een vroege diagnose is gunstig voor de behandeling. De beste leeftijd om met de behandeling te beginnen ligt tussen 3 à 4 en 12 maanden, omdat in deze periode de beste resultaten worden bereikt dankzij de grote plasticiteit (vormbaarheid) van de schedel.

Hoewel deze schedelafwijkingen meestal geen ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken, is het belangrijk om een kinderarts te raadplegen als er veranderingen in de vorm van het hoofd van de baby worden waargenomen. In sommige gevallen kan het gebruik van speciale matrassen, fysiotherapeutische oefeningen of zelfs een orthopedische helm worden aanbevolen om de afwijking te corrigeren.

Concluderend zijn bewustwording en preventie essentieel als het gaat om schedelafwijkingen bij baby’s. Inzicht in de verschillen tussen plagiocefalie, brachycefalie en dolichocefalie of scafocefalie, en het toepassen van maatregelen die een evenwichtige ontwikkeling van de schedel bevorderen, zijn belangrijke stappen om de gezondheid en het welzijn van de allerkleinsten te waarborgen.