Muziek luisteren heeft veel voordelen voor de gezondheid van baby’s en volwassenen. Muziek zorgt voor plezier, kalmeert en ontspant, verbetert het humeur, bevordert leerprocessen enzovoort. Muziek helpt zelfs om in slaap te vallen, omdat ze de geest en het lichaam kalmeert en een rustige sfeer creëert die een gezond slaappatroon bevordert.

Veel onderzoekers zijn het erover eens en geloven sterk dat muziek een belangrijke rol speelt bij de vorming van de emotionele basis van een baby en hem helpt een gevoel van vertrouwen te ontwikkelen. Naast de positieve effecten op de ontwikkeling van de baby biedt de aanwezigheid van muziek nog talrijke en uiteenlopende voordelen in het leven van een baby.

Muziek als leermiddel

Kinderenliedjes stimuleren de intellectuele, auditieve, zintuiglijke, spraak-, motorische en sociale ontwikkeling van het kind. Al deze voordelen worden bereikt via het gehoor, taalontwikkeling en lichamelijke en emotionele expressie. Muziek helpt baby’s en kinderen dus om hun lichaamstaal te ontwikkelen en zich bewuster te worden van de ruimte om hen heen. Daarom is muziek een goede bondgenoot bij het leren.

De invloed van muziek op de baby bevordert de psychomotorische ontwikkeling van het kind. Het gebruik van kinderenliedjes — omdat ze ritmisch en melodieus zijn — helpt kinderen om de bewegingen van hun lichaam te coördineren en te beheersen.

Muziek kan ook de zintuigen van baby’s stimuleren en de cognitieve en taalontwikkeling bevorderen. Het luisteren naar verschillende klanken en ritmes kan helpen om hun auditieve waarneming en het vermogen om verschillende tonen en muzikale patronen te onderscheiden te ontwikkelen. Muziek is bovendien goed om de creativiteit van jonge kinderen te stimuleren. Het bespelen van eenvoudige instrumenten of experimenteren met klanken en ritmes kan hun verbeelding prikkelen.

Muziek als ontspannend middel

Een van de voordelen van muziek in het leven van een baby is dat ze helpt om in slaap te vallen. Muziek heeft een rechtstreeks effect op het zenuwstelsel van de baby en verlaagt de hartslag en bloeddruk. Daardoor ontspannen de spieren van de baby en wordt de ademhaling rustiger. Ontspannende muziek maskeert bovendien omgevingsgeluiden die de slaap van de baby kunnen verstoren.

Maar zoals te verwachten valt, is niet elk soort muziek geschikt. Muziek die baby’s helpt ontspannen, heeft een tempo van 60 tot 80 slagen (beats) per minuut, omdat dit ritme lijkt op het ritme van de hartslag. Ook witte ruis of natuurgeluiden kunnen helpen; dit is wetenschappelijk onderzocht.

Wat is het zogenaamde ‘Mozart-effect’?

Volgens sommige wetenschappelijke onderzoeken heeft de muziek van de Oostenrijkse componist Wolfgang Amadeus Mozart meerdere positieve effecten op baby’s en kinderen. Deze onderzoeken tonen aan dat de muzikale combinaties die Mozart creëerde — hun frequenties, maat en toon — de menselijke hersenen stimuleren, stress verminderen en helpen de geest te kalmeren.

In het geval van baby’s is het idee verspreid dat luisteren naar klassieke muziek van Mozart, zoals zijn werk "Eine kleine Nachtmusik", voor het slapengaan kan helpen om sneller in slaap te vallen en rustiger te slapen.

Het is echter belangrijk om te vermelden dat het wetenschappelijke bewijs voor het Mozart-effect bij baby’s beperkt en omstreden is. Hoewel sommige onderzoeken erop wijzen dat klassieke muziek een positieve invloed kan hebben op de hersenstimulatie, reageren niet alle baby’s op dezelfde manier op muziek en heeft de muziek van Mozart niet bij alle baby’s hetzelfde effect.

Slaapliedjes om te helpen inslapen

Van oudsher is het slaapliedje het middel waar moeders en vaders het vaakst op terugvallen om hun baby in slaap te wiegen en te helpen slapen. Dat muziek baby’s helpt om in slaap te vallen, is dus niets nieuws.

Slaapliedjes hebben zachte en rustige melodieën die aangenaam zijn voor de oren van baby’s. Wanneer baby’s naar deze zachte melodieën luisteren, kunnen ze zich meer ontspannen en rustig gaan voelen. Bovendien worden slaapliedjes meestal steeds opnieuw herhaald, waardoor een voorspelbaar patroon ontstaat. Dit patroon helpt de baby zich veiliger en comfortabeler te voelen, omdat hij weet wat hij kan verwachten.

Het feit dat moeders of vaders de slaapliedjes zingen, helpt ook een emotionele band met de baby te creëren. Het nabije contact en de zachte stem van de moeder zorgen ervoor dat de baby zich beschermd en geliefd voelt, wat ook bijdraagt aan zijn ontspanning.

Slaapliedjes geven de baby een gevoel van veiligheid en welzijn, verminderen stress en kalmeren huilbuien of angst. Opvallend genoeg bepaalde de Britse website Cuckooland in 2019 wat het perfecte slaapliedje was, dankzij het trage tempo en de voorspelbare, eenvoudige melodie: "One", van U2.

Muziek in de slaaproutine

Als je muziek wilt gebruiken om je baby te helpen slapen, is het essentieel om te observeren hoe je kleintje reageert. Sommige baby’s kunnen genieten van zachte muziek en erdoor ontspannen, terwijl andere misschien liever in een stillere omgeving slapen. Het belangrijkste is om voor het slapengaan een rustige en ontspannen omgeving te creëren en een slaaproutine op te bouwen.

Muziek kan ook helpen om deze slaaproutine op te bouwen. Een beetje muziek afspelen terwijl je je baby naar bed brengt, kan aangeven dat het tijd is om te slapen. Het is niet aan te raden om de muziek de hele nacht te laten spelen; ongeveer 30 minuten is voldoende. Het is belangrijk dat het niet om stimulerende geluiden gaat en dat je het muziekapparaat op enkele meters afstand van de wieg en op een laag volume plaatst. Als dat mogelijk is, kun je de muziek het beste pauzeren voordat het kind volledig in slaap is gevallen.

Om de routine effectief te maken en je baby te helpen sneller in slaap te vallen, moet je deze dagelijks aanhouden, zodat de baby de routine gaat associëren met rusttijd. Zo ontwikkelt hij geleidelijk zijn slaapcycli en leert hij zelfstandig slapen.